Wednesday, January 28, 2015

Ezemplu: PROPOSAL

PROPOSAL
PROMOVE PAZ NO DEZEMVOLVIMENTU LIU HUSI KULTURA TARA BANDU IHA SUCO LOUR
ASSOSIASAUN ESTUDANTE NO JOVENTUDE SUCO LOUR (AJESL)
Hatoo ba GIZ Timor Leste


CONTACT PERSON
DUARTE AFONSO DE ARAUJO
Hp +670 7585 6851
Rua : Martires Da Patria Aimutin Dili TIMOR LESTE.

LOUR-BOBONARO, TIMOR-LESTE
2015







Sumariu Ezekutivu

Dame sai hanesan fator determinante ba prosesu dezemvolvimentu iha sosiadade nia leet, komesa husi nivel nasional too iha nivel lokal li-liu iha area rurais sira. Oras nee dadaun iha area rurais sei mosu disintendementu entre grupu, partidu politiku, no suco vijinyu sira nebe dala barak halo komunidade iha area rurais moris iha kondisaun tauk no senti la livre hodi halao atividades lor-loron nebe afeta diretamente ba prosesu dezemvolvimentu iha Suco laran. 

Wainhira liu tiha krizi militar iha tinan 2006 komunidade iha area rurais sei moris iha situasaun konflitu nia laran entre grupu no partidu politiku sira nebe hafahe no hatauk komunidade distritu rua iha area frontera Bobonaro no Suai nebe vijinyu ba malu, li-liu iha suco Lour no suco Vizinyu sira hanesan Lepo, Lour II, Fatuletu, Sibuni, Molop, Walgomo no Aiasa. Kauza husi situsaun nee rezulta ona ema nain lima mak mate iha tinan 2009 nain tolu iha Suco Lour feto rua no suco sibuni feto ida, no iha 2014 mate nain rua iha suco Lour II mane ida no Suco Fatuletu feto ida. Ho situasaun real ida nee AJESL iha inisiativa Hakarak implementa Programa PROMOVE PAZ NO DEZEMVOLVIMENTU LIU HUSI KULTURA TARA BANDU IHA SUCO LOUR nebe involve mos suco Vizinyu sira nebe temi ona iha leten. Tanba nee AJESL persija osan ho montante USD 15.000 (Rihun Sanulu resin lima Dolar Amerikau) hodi fasilita implmentasaun programa nee too remata durante tinan ida nia laran. 

Program paz no dame nee presija tebes implementa imidiata tanba tensaun konflitu ass tebes iha suco Lour no suco vizinyu sira tanba oras nee dadaun komunidade moris iha situasaun tauk nia laran no la bele halao atividades lor-loron hanesan bai-bain. Progama nee AJESL sei realiza iha tinan ida nia laran hodi responde imidiata hodi prevene konflitu sae aas tan iha komunidade nia leet. Hodi nunee bele kria situasaun hakmatek no hametin unidade no fraternidade entre komunidade iha area rurais. Wainhira programa nee remata AJESL sei halao evaluasaun ba atividades tomak durante tinan ida hodi haree rezultadu implementasaun programa Promove paz nee.

Introdusaun

Wainhira liu tiha krizi nebe mosu iha fulan Maiu 2006 konflitu nebe mak mosu entre ema timor oan envolve mos grupu oi-oin nebe mak fahe ema timor oan hotu ba grupu-grupu hanesan etniku, partidu politiku no grupu arte marsiais. Situasaun nee hamosu konflitu nebe mak halakon unidade no fiar ba malu hanesan maun alin iha familia laran entre vizinyu no komunidade. Situasaun nee afeta barak no involve ema foinsae sira komesa husi nivel nasional too iha suco sira no hamosu situasaun tauk diskunfia malu too ohin loron, liu-liu iha area rurais nebe sei mosu disintendementu entre grupu nebe halo komunidade la hakmatek no senti laseguru atu halao aktividades lor-loron.
Kausa husi situasaun iha leten suco sira iha area sub-distritu Bobonaro no Sub-Distritu Zumalai nebe mak dok husi centru villa hanesan komunidade suco Lour sei moris nafatin iha situasaun violensia, tauk no intimidasaun nia laran komesa husi tinan 2009 too 2014 nebe mak rezulta ona ema nain lima (5) mate feto hat (4) no mane ida (1) tanba deit deferensa idea iha grupu, partidu politiku sira no problema sira seluk iha komunidade nia leet.
Objetivu principal husi AJESL atu promove dame no dialogu iha komunidade nia leet, atu ema hotu bele partisipa aktivu iha prosesu tomak ba dezemvolvimentu nasional. Asosiasaun hamrik hanesan fontes ida entre nasaun, komunidade, no leader lokal sira hodi haforsa ema hotu nia partisipasaun iha prosesu tomak hodi sai husi situasaun nebe mak la atribui ba dezemvolvimentu nasional. Assosiasaun dala barak halao ona aktividades dame iha komunidade komesa husi nivel distritu, Sub-distritu no suco’s sira hodi fo kapasitasaun nebe adekuada hodi asegura kontinuasaun dezemvolvimentu iha area rurais sira. Assosiasaun mos iha ona esperiensia no hetan ona kapasitasaun iha nivel nasional no internasional iha area dame no dezemvolvimentu tanba Assosiasaun nee kompostu husi joventude no estudante Universitariu nebe mak oras nee halao hela estudu iha area oi-oin iha rai laran no rai liur. AJESL mos iha ona esperiensia halo parseria ho GIZ hodi halao aktividades kapasitasaun iha area edukasaun ba komunidade iha area rurais li-liu iha Suco Lour nebe mak halao iha tinan 2012. 
AJESL iha ona misaun no vizaun atu promove dame iha komunidade nia leet atu asegura joventude no komunidade nia moris iha hakmatek no armonia nia laran, hodi responde ba mandatu nasaun nian AJESL iha inisiativa halao programa Promove Paz hodi harii Dame iha suco Lour no suco vizinyu sira hanesan Suco Lepo, Lour II, Sibuni, Molop, Walgomo, no Aiasa. Liu husi program Promove Paz nee AJESL hakarak ajuda leader lokal sira hodi rezolve problema nebe rezulta halakon ona ema lubuk ida nia vida too oras nee. 
Wainhira atu hakerek proposta ida nee AJESL mos konsulta ona ho komunidade iha Suco lour no Suco Vizinyu sira no bazeia ba oserbasaun direta nebe halao iha fulan rua kotuk ba no lider lokal sira fiar no suporta hodi halao aktidades harii dame iha suco lour hodi involve lider lokal sira husi suco vizinyu liu husi Dialogu no Tara Bandu hodi asegura komundade bele moris hakmatek no respeitu ba malu hanesan maun alin iha sosiadade nia laran.

ObjetivuIndikadorImpaktuno Aktividades husi programa harii dame iha Suco Lour:
OBJETIVU:
1. Atu komunidade iha area rurais sira bele moris hamutuk no la iha tan odi vingansa ba malu no moris iha dame no paz nia laran.
2. Atu promove fraternidade no unidade iha komunidade liu husi Mediasaun, Dialogu no Tara Bandu.
3. Atu fo asitensia ba komundade no lider lokal sira hodi rezolve problema nebe bele hamosu konflitu iha komunidade nia leet.
4. Hasae kapasidade no kooperasaun entre komunidade sira iha area rurais hodi fo liman ba malu atu halao dezemvolvimentu rural.
5. Hasae konsiensia komunidade nian hodi asegura dezemvolvimentu Nasional.

INDIKADOR:
1. Komundade sira iha area rurais partisipa aktivu iha prosesu mediasaun, dialogu Tara Bandu iha esperitu dame nia laran no moris iha Unidade, serbisu hamutuk, respeitu malu.
2. Partisipasaun husi feto 30%
3. Komunidade sira kompriende no hatudu sira nia maturidade hodi rezolve problema entre sira iha suco laran no suco seluk.
4. La iha ona odiu no oho malu iha suco laran no ho suco seluk.

IMPAKTU
1. Hasae partisipasaun iha dezemvolvimentu, Antusismu no konsiensia  husi komundade hodi involve iha prosesu dezemvolvimentu iha dame no paz nia laran.Increased trust to the peace-building  efforts of the parish, Community and Local Leader
2. Harii fraternidade no unidade entre komunidade sira iha rea rurais.
3. Dezemvolve konyesementu, kapasidade, fiar malu entre komunidade.
4. Haforsa Organizasaun AJESL iha komunidade nia leet.

ACTIVIDADES:
1. Mediasaun halao durante fulan rua Agostu-Setembru 2014
2. Dialogu halao durante fulan rua Outubru-Novembru 2014
3. Tara Bandu halao durante fulan rua Dezembru- Janeiru 2014







(Duarte Afonso de Araujo)
Xefi AJESL

Monday, January 12, 2015

Kondisaun Estrada Suco Lour


Ida nee kondisaun estrada nebe liga Suco Lour, Lepo no Karbau, Lourba no Bobonaro. kondisaun estrada nee susar tebes transporte atu tama iha tempu udan. 

Wednesday, January 7, 2015

Sala Hanorin EP Lour.

Kondisaun EP Lour Nebe Tuan no aat


Kondisaun sala hanorin EP Lour nebe konstrui iha indonezia tempu komesa aat ona. espera iha tempu badak governu liu husi Ministeriu edukasaun bele halo renovasaun hodi hasae kualidade edukasaun iha Suco lour.

Ceremonia Graduasaun Lour oan ida iha area Edukasaun (Fizika)

Aluta.........................Continua...........
Ceremonia agradesimentu ba graduasaun Humbertu da Costa Moniz iha 2012 husi UNTL, ho graduasaun nee espera katak ba oin Lour oan barak mak hetan motivasaun hodi hakaas an hodi estuda no inan aman mos badinas dudu oan sira ba eskola hodi hetan susesu no hadia moris familia no Suco Lour.


Iha tinan 2012 Lour oan ida (Humbertu da Costa Moniz)hetan graduasaun iha area Edukasaun spesializasaun iha Fizika husi universidade nasional Timor Leste.



Foto Hamutuk ho maun Joao iha Ceremonia Agredisimentu graduasaun.


Han Hamutuk iha ceremonia graduasaun Abetu.